dishekimligindesedasyon

MEDYA

 

        

 

 Yayın Tarihi: 08 / 07 / 2015

 

ÇOCUK DİŞ HEKİMLİĞİNDE SEDASYON UYGULAMALARI

 

EBEVEYNLERİN BU KONUDA DİKKAT ETMESİ GEREKEN NOKTALAR NELER?

 

 

 

Çocuklarda henüz çürük ve ağrı oluşmadan diş hekimiyle tanışıp “sohbet ve kontrol” ziyaretlerinde bulunulması, toplumdaki diş hekimi korkusunun çocuklara geçmesinin önlenmesi bakımından çok önemlidir. Anestezi ve Reanimasyon Uzmanı Yrd.Doç.Dr. Zuhal Küçükyavuz Göktük, çocuk diş hekimliğinde sedasyon uygulamaları hakkında merak edilenleri anlattı, aileleri bilgilendirdi.

 

Çocuğunuzu diş hekimine götürmeden önce yapılacak işlem hakkında bilgi edinmek en doğru yöntem olacaktır. Genelde dişlerde çok büyük çürükler oluşmadan ve şiddetli ağrılar başlamadan diş hekimine başvurmak tedavinin hem çocuk hem de hekim açısından daha kolay olmasını sağlar. Ancak, “Doktor iğne yapmayacak” diye ön yargı ile getirilen çocuğa hekim anestezi yapmak zorunda kalırsa, çocuğun hem size hem de hekime güveni kalmaz. Bu nedenle çocuğu tedavi konusunda doğru bilgilendirmek, korkusunu yenmek ve güvenini kazanmak açısından önemli olacaktır.

 

Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken bir başka nokta da “Uslu durmazsan seni diş doktoruna götürürüm, o da dişini çeker” gibi söylemlerden kaçınmak ve diş hekimini korku unsuruna dönüştürmemektir.

 

Bu nedenlerle;

 

1) Çocuğun diş hekimine götürülmesi bir ceza anlamı taşımamalıdır. Tam aksine çocuğa diş hekimine severek gideceği bir ortam yaratılmalıdır.

 

2) “Diş hekimine gitme” eylemi ile “çocuğun ağrı duyacağı” algısını yaratmamak önemlidir. Ancak, çocuğa “Dişin hiç ağrımayacak” diyerek onu yanıltmak da sonraki tedavileri güçleştirir.

 

3) Diş hekimi ile çocuğun iyi bir diyalog kurması, çocuğun korkusunu yenmesine yardımcı bir faktördür. Bunun için diş hekiminin sorduğu sorulara çocuğun kendisinin yanıt vermesine izin verin.

 

Eğer tüm bunlara rağmen çocuğunuzun diş hekimi korkusu aşılamıyorsa ve çürük tedavisini aksatmak istemiyorsanız “sedasyon veya genel anestezi ile diş tedavisi” uygulama yetkisi bulunan, konusunda deneyimli anestezi uzmanı ve diş hekimlerinin bulunduğu ağız diş sağlığı merkezlerinde, sedasyon veya genel anestezi altında diş tedavilerini yaptırmak mümkündür.

 

Sedasyon nedir?

 

Sedasyon, çocuğunuzun diş hekimi ve diş tedavisi ile ilgili pozitif bir deneyim yaşamasını amaçlar. Burada kullanılan ilaçlar da anestezi ilaçlarıdır. Ancak genel anesteziye (narkoz) kıyasla hem dozları düşüktür hem de kullanılan ilaç sayısı azdır. Sedasyonda kullanılan ilaçların dozu çocuğunuzun ihtiyacına göre belirlenir. Sedasyondaki uyku düzeyi genel anestezideki kadar derin değildir. Çocuğu hafif bir uyku durumunda tutmak diş tedavisi için çoğu kez yeterlidir. Sedasyonu narkozdan ayıran diğer özellik işlem süresince çocuğun kendi solunumunun devam etmesidir. Bu nedenle solunumu sağlamak için boğaza tüp yerleştirmeye gerek yoktur.

Türkiye’de sedasyon ve genel anestezi uygulaması, yasal olarak yalnızca her türlü teknik ve ilaç donanımının olduğu ameliyathane şartlarında yapılabilir. Sedasyon ve genel anestezi işlemi anestezi uzmanı bir hekimle birlikte çalışılmasını gerektirmektedir. Diş hekimlerinin ve diğer tıp doktorlarının tek başlarına bu uzmanlık eğitimini almadan sedasyon uygulama yetkisi yoktur.

 

Sedasyon öncesi ailelere öneriler

 

  • Çocuğunuzun sedasyon öncesi grip, nezle, öksürük, ateş şikayetleri varsa işlem ertelenebilir. Böyle bir durumda derhal hekiminizi arayın.
  • Çocuğunuzun işlemden önce 3,5-4 saat aç ve susuz kalmasını sağlayın. Bu durum bulantı- kusma riskini azaltmak için hayati önem taşır.
  • Diş hekimine gelirken çocuğunuzu rahatlatmak için sevdiği bir oyuncak veya battaniyeyi getirebilirsiniz.
  • Size söylenen randevu saatinden 10-15 dakika önce klinikte bulunmaya özen gösterin. Bu durum çocuğun klinik ortamına alışması için zaman yaratır.
  • İşlemden önce çocuğunuzun tuvalete gitmesini sağlayın. Bazı durumlarda sedasyon sırasında altına kaçırma olabilir.
  • İşlem günü çocuğunuza sıkmayacak, rahat ve kullanışlı kıyafetler giydirin.
  • Mutlaka yedek bir kıyafet bulundurun.
  • İşlemden sonraki erken dönemde çocuğunuzda uyku hali, sersemlik, hırçınlık, mızmızlık gibi durumların gelişmesi normaldir. Endişe etmeyin. Bu süreçte çocuğunuzu yalnız bırakmayın ve gözlem altında tutun.
  • Çocuğunuzun derlenme dönemini istirahat ederek geçirmesini sağlamaya çalışın. Derlenme döneminde çocuğu sakinleştirici, yumuşak bir üslupla söylenen yüreklendirici sözler çocuğun daha sakin uyanmasını sağlar.
  • Sedasyon yapılan gün için bol aktiviteli planlar yapmayın. O günü çocuğunuzun evde, sakin bir ortamda geçirmesini sağlayın.
  • Eve gittikten sonra doktorunuzun izin verdiği saatte (genellikle 1,5-2 saat sonra) önce sıvı gıdalar olmak üzere yeme-içmeye başlayabilirsiniz. Ilık ve yumuşak kıvamlı gıdalar beslenme için iyi seçeneklerdir.
  • Size ters gelen, söylenenlerin dışında gelişen durumlarda doktorunuzla irtibat kurmaktan çekinmeyin. 

 

Anestezi ve Reanimasyon Uzmanı Yrd.Doç.Dr. Zuhal Küçükyavuz Göktük

 

 *****************************************

 

www.eniyihekim.com sitesinde Dr. Zuhal Küçükyavuz ile yapılan röportaj

Merhabalar Hocam, öncelikle sizi ağırladığımız için memnuniyet duyduğumuzu belirtmek isteriz. Nasılsınız, iyi misiniz?

İyiyim. Çok teşekkürler. Koşturmaca içinde geçiyor günlerimiz.

Bize kendinizden bahseder misiniz?

1988 yılında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesinden mezun olarak, 1994 yılına kadar aynı Fakültede Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanlığı eğitimine devam ettim. Uzmanlık eğitimi bittikten sonra 1 yıl Uşak Devlet Hastanesinde zorunlu hizmet yaptım. 1995-1998  yılları arasında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Anesteziyoloji Anabilim Dalı’nda  öğretim üyesi olarak çalıştım. 1998 yılından 2010 yılında emekli olana kadar ise Ankara Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak Ağız, Diş, Çene Cerrahisi AD da görev yaptım. 2013 yılından itibaren Dentanest Ağız Diş Sağlığı Merkezinde Anestezi Uzmanı olarak görev yapmaktayım.    

Vaktinizi oldukça iyi değerlendirmişsiniz. Peki hocam size göre hekimlik nedir? Neden hekim olmayı seçtiniz?

Bana göre hekimlik, hastalık hallerinde doğru tanı koymak ve uygun tedaviyi yapmanın ötesinde  kişinin en savunmasız olduğu bu dönemlerde hastayı psikolojik olarak da rahatlatmak ve desteklemektir.   İyi bir hekim bence kendi içsesini bastırmadan,  karşısındaki hasta ve hasta yakını ile en üst düzeyde empati kurmak zorundadır.

Mesleği neden seçtiğime gelince ortaokul ve lise yıllarımdan itibaren biyoloji en çok ilgimi çeken derslerden biri oldu. Ailemdeki diğer hekim örnekler de (amcam ve ağabeyim) bu alana  yönlenmemde etkili oldu sanırım.

Yoğun olmanıza rağmen işinizden memnunsunuz. Peki bu uzmanlık alanını tercih etme sebebiniz nedir?

Gerçekten de anestezi çok severek yaptığım bir meslek. En çok sevdiğim özelliği ise anesteziyolojinin çok yönlü bir branş olması. Hangi alanına yönelirseniz yönelin mesleki anlamda hekimi  çok tatmin eden bir uzmanlık dalıdır. Mesela ağrı tedavisi ile uğraşırsanız çok şiddetli ağrıları olan bir kanser hastasının ağrısını  dindirmenin verdiği huzur ve mutluluğu başka nasıl yaşayabilirsiniz? Veya şuuru kapalı, ciddi travmalı bir yoğun bakım hastasının iyileşip, makinelerden ayrılarak taburcu edilmesinin verdiği hazzı yaşamak kaç kişiye kısmet olabilir ki? Ya da ağrı içinde sezaryene alınmayı bekleyen bir hastaya anestezi uygulayıp rahatlamasını sağladıktan sonra yenidoğan  bebeğin sesini duymak kadar insana kendini iyi hissettiren kaç uygulama vardır acaba? 

Sizce hekim olmak için bir insanın hangi vasıflara sahip olması gerekir? Mutlaka zor bir meslektir, o yüzden şöyle soralım: Mesleğinizin kendine özgü zorlukları nelerdir?

Bence hekim olmanın en birinci şartı vicdan sahibi olmaktır. Bunun yanı sıra hoşgörülü, empati yapabilen, karşısındaki kişiye güven verebilen bir karakter yapısı da önemlidir. Tabi ki bu vasıfların yanı sıra yeniliklere açık ve araştırmacı olmak, yaptığı işe ve hastasına saygı duymak da mesleğimizi hakkıyla yapabilmemizin olmazsa olmazlarıdır.

Anestezi ugraşı hekimlik adına çok tatmin edici olmakla birlikte, son derece titizlikle yapılması gereken, hata yapma lüksü olmayan bir uygulamadır. Hata yapmak telafisi imkansız sonuçlara yol açabilir. Genel anestezi hastanın kendisini kayıtsız- şartsız size emanet ettiği, bir anlamda teslim oldugu bir süreçtir. Bu nedenle anestezi  alan veya yoğun bakımda yatan hastalar ile doktorları arasında gizli bir bağ kurulur. Anestezi doktoru hastanın bu emanetine azami ihtimamı göstermek mecburiyetindedir.   

Görev yaptığınız süre içerisinde sizi keyiflendiren veya aklınızda kalan bir vaka veya olayı bizimle paylaşmak ister misiniz?

Son 14-15 yıllık sürede daha çok diş hekimliği alanında  çalıştığım için çocuk hastalarla çok haşır neşir oldum. Sedasyon veya narkoz gereken hemen her çocuk başka bir macera. Birçoğu sonradan keyifle anlatacağımız tablolar yaratıyor. Hemen aklıma gelen bu hafta diş çekimi için kısa süreli  uyuttuğumuz bir çocukla yaşadıklarımız.  Aile ile yaptığımız ön görüşmede ufaklığın dişini çektirmediğini ancak uyumak da istemediğini öğrendik. Kendisine yüzüne bir maske yerleştireceğimizi, maskeye üflerken maskenin ucundaki balonun şişeceğini ve bu sırada dişin sallanıp düşeceğini söyledik. Biz söylediklerimize “inanmaz herhalde” diye düşünürken son derece istekle maskeye üflediğini ve balonu şişirmeye çalıştığını gördük. İşlem bitip uyanırken “ balonu şişirirken birden çok uykusunun geldiğini” söylemesi, çocuk saflığıyla “dişinin düşüp düşmediğini” sorması bizi güldürdü.

  Bize alanınızda yaptığınız çalışmalardan biraz söz eder misiniz?

Söylediğim gibi son 14-15 yıl içinde “Diş hekimliğinde genel anestezi ve sedasyon” konuları üzerinde yoğunlaştım. Yalnızca Çene Cerrahinin ameliyatları konusunda değil,  diş tedavisinin uyanıkken yapılmasının imkansız olduğu küçük çocuklar veya zihinsel engelli bireylerde diş tedavilerinin derin sedasyon veya genel anestezi ile yapılması konusunda da oldukça deneyim kazandim.

Gördüğümüz kadarıyla yoğun bir doktorsunuz, tedavi için başka şehirlerden gelen hastalarınız oluyor mu? Şayet oluyor ise, bu hastaların tedavilerini ve sonrasındaki takiplerini nasıl gerçekleştiriyorsunuz?

Başka şehirlerden gelen hastalarımız elbette oluyor. Daha çok engelli bireylerin aileleri bizimler irtibata geçiyorlar. Telefonla bize ulaştıkları zaman kendilerinden eğer varsa diş filmlerini bize elektronik posta ile göndermelerini istiyoruz. Film üzerinden hastayı değerlendirip kabaca tedavi planını çıkartıyoruz. Genel anestezi uygulamayı düşünüyorsak bazı tetkikleri yaptırıp bize faks veya e-posta şeklinde iletmelerini istiyoruz. Bizi şüphelendiren önemli bir hastalık varsa ilgili doktora konsültasyon için yönlendiriyoruz. Herşey hazır olduğunda hastamızla randevulaşıp kliniğimize çağırıyoruz. Açlık süresini belirleyip aç ve susuz gelmelerini sağlıyoruz.

İşlem tamamlanıp tedaviler bittikten sonra, 1-2 saat kadar klinikte misafir edip, birkaç saat sonra yola çıkmalarına izin veriyoruz. Daha sonra herhangi bir sıkıntı olursa yine bize telefon veya e-posta iletmelerini yazılı ve sözlü olarak  bildirerek taburcu ediyoruz.   

Hocam, verdiğiniz değerli bilgiler için, güzel sohbetiniz ve bize vakit ayırdığınız için çok teşekkür ederiz. 

Ben teşekkür ederim. Herkese sağlıklı ve mutlu bir yaşam dilerim. Diş bakımı ve diş tedavilerini lütfen ihmal etmesinler….

 

 

 


Shop!
Contribute!
Books!